Częstochowa ukryta w muralach – co o mieście mówią ścienne malowidła?

Spacerując ulicami Częstochowy – zarówno w Śródmieściu, jak i w dalszej okolicy – nie sposób nie dostrzec większych i mniejszych murali, które wiążą się ściśle z życiem miasta Świętej Wieży. Nie są to przypadkowe malowidła, ale sztuka uliczna, która bezpośrednio nawiązuje do życia i historii Częstochowy. Znajdziemy tu dzieła wybitnego malarza, częstochowianina – Tomasza Sętowskiego, czy też wizerunki ludzi związanych z życiem sportowym i kulturalnym miasta.

Tomasz Sętowski – „W spirali czasu”

17 października 2025 roku odbyła się oficjalna prezentacja muralu, który znajduje się przy ul. Świętej Barbary 32, na budynku sali gimnastycznej zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 5. Praca ta jest hołdem dla historii, literatury i największych postaci sztuki. W kompozycji ukryto symboliczne postacie, między innymi: „Stańczyka” Matejki, Salvadora Daliego, oddając w ten sposób hołd surrealiście, a także ojca Augustyna Kordeckiego – postać umieszczoną z racji zamieszkania Sętowskiego, przy ulicy Kordeckiego. Jak dobrze wiemy, postać zakonnika jest ważna dla historii Polski oraz Częstochowy, ponieważ duchowny był dowódcą obrony klasztoru Jasnej Góry w czasie potopu szwedzkiego. Na muralu widnieje też rok 1919 – jest to rok powstania szkoły, na której go namalowano.

FOTO: Łukasz Kolewiński / Urząd Miasta Częstochowy

Tomasz Sętowski – „Strażnik czasu”

Turyści odwiedzający Częstochowę, wychodząc z dworca od strony Placu Rady Europy mogą ucieszyć oczy innym ściennym dziełem Tomasza Sętowskiego. „Murale stają się dziś wizytówką miast” – mówił malarz. Mural ukończono we wrześniu 2018 roku. Pokrywa on powierzchnię 1500 m2, co sprawia, że jest największym tego typu malowidłem w Europie. Pomysłodawcą malowidła był częstochowski zegarmistrz – Tomasz Rybicki, który również jest tytułowym „Strażnikiem Czasu”. Na muralu widzimy również liczne symbole i motywy, m.in. motyw zegara, obrazujący ulotność czasu, a także symbole miejskie oraz niepodległościowe, związane z setną rocznicą odzyskania przez Polskę niepodległości.

FOTO: Andrzej Otrębski / wikimedia commons

Mikołaj i Tomasz Sętowski – „Muzeum Wyobraźni”

Kolejna uliczna sztuka Sętowskiego znajduje się przy ulicy Szymanowskiego 10. Mural jest inspirowany malarstwem Tomasza Sętowskiego. Ścienny obraz posiada 144m2, a jego wykonawcami jest trzyosobowa grupa, w tym między innymi Mikołaj Sętowski – syn Tomasza.

FOTO: Andrzej Otrębski / wikimedia commons

Tomasz Sętowski – „Wieża Babel”

Monumentalny mural stworzony na elewacji budynku przy ul. Dąbrowskiego 1 w sąsiedztwie placu Biegańskiego. Po raz pierwszy ukazany został 10 października 2014 roku. Tytułowa Wieża Babel nawiązuje do przypowieści biblijnej. Ma ona pokazać, że chociaż mówimy jednym językiem, to trudno nam się porozumieć. Mural znajduje się kilometr od klasztoru jasnogórskiego. Skłania to nas do pewnych refleksji, związanych z tym, że: „pomnik ludzkiej pychy zdaje się kłócić z chrześcijańskimi naukami płynącymi z pobliskiej Jasnej Góry” – trafnie określił Wiktor Zalewski z portalu uniwerek.tv.

FOTO: Andrzej Otrębski / wikimedia commons

Tomasz Sętowski wizualizuje nam historię

Na muralach Tomasza Sętowskiego znajdują się znane wszystkim Polakom postacie historyczne, które odegrały ważną rolę w historii naszego państwa. Mikołaj Kopernik – astronom, autor teorii heliocentrycznej, Maria Skłodowska-Curie, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki i chemii oraz ojciec Augustyn Kordecki – przeor zakonu paulinów na Jasnej Górze. Na malowidłach ściennych, możemy również zobaczyć malarzy Salvadora Daliego, czy Pablo Picasso – twórców mających wpływ na dzieła artysty z Częstochowy. Z tego miejsca zachęcamy do obejrzenia blisko dwugodzinnej KULTURY NA WYLOT z Tomaszem Sętowskim na naszym kanale.

Irmina Sętowska – „Migawki z dzieciństwa”

W przejściu między ulicami Tuwima i Śląską znajduje się mural autorstwa Irminy Sętowskiej. Malowidło ścienne – zrealizowane ze stypendium artystycznego Prezydenta Miasta Częstochowy – powstało w 2021 roku, a jego głównym motywem są baboki – powiązane z częstochowskim regionalizmem. Są to nadprzyrodzone istoty, którymi rodzice straszyli dzieci. Wspomnienie o tym straszydle można usłyszeć w piosence częstochowskiego zespołu – Formacja Nieżywych Schabuff. „Bo nie ma baboków” – śpiewał Olek Klepacz.

FOTO: Miasto Częstochowa / Facebook

Jacek Sztuka – „Oko Cyklopa”

W 2014 roku w bramie przy Alei Najświętszej Maryi Panny 65 odsłonięto nietypowy mural, autorstwa Jacka Sztuki – częstochowianina, profesora nadzwyczajnego plastyki Politechniki Częstochowskiej. W rozmowie z Marią Kołodziej dla Dziennika Zachodniego, autor wytłumaczył zamysł swojej grafiki ściennej. „Chodzi o wprowadzenie widza w nową przestrzeń z wykorzystaniem ścian, sufitu oraz np. skrzynki telekomunikacyjnej, czy wentylatora. Zadbam o ograniczoną całość i zwięzłość malunku, szanując zastaną rzeczywistość. Wybrałem <<Oko Cyklopa>>, bo zależało mi na sile wyrazu, na pewnym zaburzeniu symetrii twarzy, jak również nawiązaniu do mitologii antycznej, która wydaje się wieczna” – mówił Jacek Sztuka.

FOTO: Grzegorz Skowronek / Urząd Miasta Częstochowy (Miasto Częstohowa / Facebook)

Michał Błach – „Świtezianka”

2014 rok można nazwać mianem roku murali. Wtedy to powstały „Oko Cyklopa” Jacka Sztuki oraz „Wieża Babel” Tomasza Sętowskiego. W tym samym roku odsłonięto również malowidło ścienne „Świtezianka”, autorstwa Michała Błacha. Mural przedstawia Świteziankę i znajduje się na osiedlu Trzech Wieszczów (ul. Goszczyńskiego 4). Świtezianka to tytułowa postać z ballady Adama Mickiewicza. Obraz na elewacji miał być pierwszą częścią tryptyku, w którego skład miały wejść również, postać z „Balladyny” Juliusza Słowackiego oraz „Irydiona” Zygmunta Krasińskiego. Twarzy powstałej postaci kobiecej użyczyła fotomodelka Ewa Kępys.

FOTO: Andrzej Otrębski / wikimedia commons

Michał Błach – „Janosik”

Michał Błach, specjalista od graffiti, jest też autorem muralu poświęconego wieloletniemu dyrektorowi teatru im. Adama Mickiewicza – Markowi Perepeczko, który znajduje się na ul. Staszica 12a. Były dyrektor teatru przedstawiony jest na malowidle w jednej z najbardziej charakterystycznych swoich ról – jako odtwórca tytułowego Janosika. Mural to kolejny hołd mieszkańców Częstochowy dla wybitnego aktora, ponieważ w III Alei NMP znajduje się też jego ławeczka. Warto wspomnieć, że 25 października 2025 roku urna z prochami zmarłego dwadzieścia lat wcześniej aktora została przeniesiona z cmentarza na Powązkach w Warszawie na cmentarz Św. Rocha w Częstochowie, o czym więcej pisaliśmy [TUTAJ].

FOTO: Miasto Częstochowa / Facebook

Marek Laskowski – „Mural Marek Papszun – Raków Częstochowa”

Praca ta jest hołdem dla – zasłużonemu Rakowowi i Częstochowie – trenera Marka Papszuna, którego wizerunek znajduje się na pierwszym planie. Sztuka uliczna odwołuje się do historycznego sukcesu Medalików – zdobycia historycznego Mistrzostwa Polski w 2023 roku. Za głównego architekta tego sukcesu uznany został właśnie Marek Papszun, który do wspomnianego mistrzostwa zaprowadził drużynę od poziomu 2. Ligi, gdzie wówczas znajdował się Raków, kiedy Michał Świerczewski zatrudniał Papszuna w 2016 roku. Sam trener Rakowa podczas uroczystego odsłonięcia malowidła ściennego w kwietniu 2025 roku podpisał się na budynku. Mural jest w kolorach czerwono-niebieskich, które nawiązują do barw klubu z Limanowskiego 83. Poza mistrzostwem Polski w sezonie 2022/23 wyróżniono dwa zdobyte Puchary Polski oraz dwa SuperPuchary. Autorem projekstu jest Marek Laskowski, a mecenatem muralu została zondacrypto – partner strategiczny Rakowa Częstochowa.

FOTO: Jarosław Kłak / NA WYLOT